واژه نامه چند رسانه ای مربوط به محصولات استومی

محصولات اصلی مدیریت استومی :

از دو گروه سیستم یک تکه و دو تکه تشکیل شده است که وظیفه آن ها جمع آوری، دفع ترشحات استوما و محافظت از پوست در برابر این مواد دفعی است.

 

سیستم یک تکه :

در این سیستم،محافظ پوست که دارای چسب است و به پوست می چسبد به کیسه استومی که وظیفه جمع آوری و دفع ترشحات استوما را بر عهده دارد، متصل بوده و یک سیستم یکپارچه ایجاد کرده است.

سیستم دو تکه

در این سیستم لایه محافظت کننده که به پوست اطراف استوما می چسبد و چسب پایه نام دارد از کیسه استومی که وظیفه جمع آوری و دفع ترشحات استوما را بر عهده دارد، مجزا است .

چسب محافظ :

همان بخش چسبنده کیسه یک تکه استومی است که به پوست می چسبد و چسب های محافظ می توانند صاف یا محدب و  قابل برش یا از قبل بریده شده باشند.

 

چسب پایه :

بخش چسب دار سیستم دو تکه است که به کمک یک حلقه مکانیکی که بر روی این چسب قرار دارد و به آن فلنج می گویند در رینگ موجود بر روی کیسه دو تکه  محکم و جفت می شود. لازم است که سایز فلنج چسب پایه با رینگ کیسه یکسان باشد تا در یکدیگر جفت شوند. مثلا هر دو 55 میلیمتر باشند.بدیهی است که چسب پایه و کیسه باید متعلق به یک برند باشند.

فلنج می تواند به بخش چسب دار، بدون فاصله متصل باشد یا از آن فاصله داشته باشد و به حالت شناور باشد .

در نوع شناور، هنگام اتصال کیسه به چسب پایه به شکم فشار وارد نمی شود.

چسب های پایه می توانند صاف یا محدب و  قابل برش یا از قبل بریده شده باشند.

 

محصولات جانبی مدیریت استوما :

محصولات جانبی وسایلی هستند که بسته به شرایط استوما ، نحوه قرار گیری آن بر روی سطح شکم و وضعیت پوست اطراف استوما ، به منظور افزایش کارایی محصولات اصلی و حل مشکلات مرتبط با استوما یا پوست اطراف آن توصیه می شوند. از این وسایل می توان به خمیر استومی  ، اسپری محافظ پوست، کمربند استومی، ژل ساز ها و … نام برد. به این وسایل جانبی گفته می شود چون نقش اصلی در مدیریت و دفع ترشحات استوما ایفا نمی کنند، اما در برخی موارد استفاده از آن ها در کنار محصولات اصلی  ضروری است.

خمیر استومی :

برای سطوح پوستی ناهموار در اطراف استوما در نواحی اطراف استوما ایده آل است و منجر به هموار شدن پوست می شود؛ بنابراین از نشت جلوگیری می کند و یک عایق بسیار خوب برای محکم کردن بیشتر کیسه ایجاد می کند خمیر استومی، ممکن است با الکل یا بدون الکل باشد. در اشکال تیوبی، حلقه ای و نواری موجود است.

 محصولات محافظت کننده از پوست:

این محصولات با ایجاد یک لایه نازک  ضد آب و قابل تنفس برروی پوست ، ازآن در برابر رطوبت و مواد ترشحی دفعی محافظت می کنند. برخی از این محصولات به دلیل داشتن ترکیبات ویژه ممکن است بر روی پوست آسیب دیده نیز قابل استفاده باشند. در اشکال اسپری، کرم و دستمال های یک بار مصرف موجود هستند.

 

 

 

 

 

کمربند استومی :

جهت نگهداری محکمتر سیستم در محل و پیشگیری از جابه جا شدن کیسه یا چسب پایه زمان فعالیت استفاده می شود. بنابراین از نشت ترشحات جلوگیری

می کند.کمربند استومی دارای زبانه های گیره مانندی است که در جایگاه مخصوص کمربند کیسه یا چسب پایه قرار می گیرد. به همین دلیل معمولا کمربند یک برند،  قابل استفاده با محصولات سایر برندها نیست. مواد سازنده آن ممکن است حاوی لاتکس یا عاری از آن باشد.

 

پودر استومی :

این پودر ها عمدتا حاوی پکتین هستند و به دلیل داشتن پکتین باعث جذب رطوبت اضافی پوست می شوند. در صورتی که به دلیل آسیب و زخم، پوست اطراف استوما دارای رطوبت اضافه باشد؛ چسب محافظ / پایه به پوست مرطوب و آسیب دیده نمی چسبد؛ بنابراین گاهی  لازم است که از پودر استومی جهت جذب رطوبت و کمک به چسبندگی این محصولات به پوست آسیب دیده استفاده شود.

ژل ساز :

از این محصولات برای جذب ترشحات رقیق ایلئوستومی و تبدیل آن به شکل ژله ای استفاده می شود. این ژله ای کردن به مدیریت بهتر ترشحات استوما و تخلیه آسانتر آن کمک می کند.  ساشه های این محصولات، عمدتا در روکش های پلاستیکی  که در آب قابل حل هستند نگهداری می شوند. جهت استفاده باید آن ها را بدن خارج کردن از روکش در داخل کیسه قرار داد.

دئودرانت :

برای کنترل بوی ترشحات استومی زمان تعویض یا تخلیه کیسه می توان از دئودرانت در داخل کیسه استفاده کرد، به صورت ساشه، اسپری و محلول در دسترس است.

پاک کننده و جدا کننده چسب :

به منظور برداشتن چسب و پاک کردن بقایای چسب یا خمیر می توان از این محصولات استفاده کرد. لازم است پس از مصرف و قبل از چسباندن کیسه ، حتما پوست شسته و خشک شود. در اشکال اسپری یا دستمال یک بار مصرف موجودند. توصیه می شود از مدل هایی استفاده شود  که فاقد الکل و حاوی سیلیکون باشند.

 

واژگان مربوط به استوما و عوارض 

واژه نامه چند رسانه ای مربوط به استومی

چسبندگی :

چسبندگی به معنی ایجاد بافت اسکار است که باعث می شود بخش هایی از روده به یکدیگر بچسبند و به همین دلیل مانع عملکرد طبیعی روده در جذب ، انتقال یا دفع می شود. چسبندگی روده به دلایل مختلف هم چون سابقه عمل جراحی قبلی بر روی روده ، ضربه یا … ایجاد می شود. چسبندگی می تواند یکی از دلایل جراحی استومی در افراد باشد.

 

اناستوموز:

آناستوموز در اینجا به معنی اتصال دو بخش از روده به روش جراحی است. این تکنیک جراحی وقتی انجام می شود که بخشی از روده برداشته و خارج می شود.

 

تعبیه استومی:

به ایجاد یک دهانه بر روی شکم به روش جراحی گفته می شود که اتصال ارگان داخلی (مانند روده) به سطح پوست را امکان پذیر می کند. در بسیاری از موارد ، هدف این است که اجازه دفع مواد زائد بدن مانند مدفوع را بدهد. با این حال ، اگر در مجرای گوارشی فوقانی باشد ، می توان از استومی برای اهداف مصرفی (یعنی تغذیه) نیز استفاده کرد .

 

استوما :

دهانه استومی روی پوست را استوما می نامند ، اصطلاحی با اصالت یونانی ، به معنی “دهان”. در مورد گاستروستومی و ژژونوستومی ، استوما اغلب به عنوان دهان کار می کند تا فرد بتواند مواد مغذی دریافت کند؛ برای سایر استومی ها، معمولاً در قسمت های پایین دستگاه گوارش ، همانند ایلئوستومی و کولوستومی ، استوما به عنوان جایگزین مقعد عمل می کند ، بنابراین بسیاری از افراد مبتلا به این نوع استومی ها مجبور به استفاده از کیسه های مخصوص برای نگهداری مواد زائد هستند. براساس محل قرار گیری و نوع،  استوما می تواند شکل یا اندازه متفاوت داشته باشد.

 

کولوستومی:

 

هنگامی که کولون (روده بزرگ) از طریق  دیواره شکم  به سطح پوست منتقل می شود ، کولوستومی ایجاد می شود.

کولوستومی می تواند دائمی یا موقت باشد. شکل آن ممکن است حلقه ای یا بشکه ای مانند باشد.

ایلئوستومی:

یک دهانه ایجاد شده از طریق جراحی در ایلئوم ، آخرین قسمت روده باریک است که از دیواره شکم بیرون آورده می شود تا یک استوما ایجاد کند.ایلئوستومی می تواند دائمی یا موقت باشد.

یوروستومی:

وقتی ایجاد می شود که مثانه برداشته و خارج شود یا اینکه دور زده شود ، از آن استفاده نشود. در یوروستومی یک بخش از روده باریک مسیر ادرار را از حالب ها (میزنای) به سطح شکم منحرف کند. یوروستومی می تواند دائمی یا موقت باشد.

 

استومای فرو رفته:

در صورتی ایجاد می شود که استوما بین دو چین پوستی باشدیا اینکه برجستگی کافی نداشته باشد، نشت ترشحات از کیسه معمولا مشاهده می شود.

 

 

 

 

 

استومای صاف:

در صورتیکه استوما هم سطح با پوست و بدون برجستگی باشد به آن استومای صاف گفته می شود. نشت ترشحات از کیسه ممکن است مشاهده شد.

استومای پرولاپس:

به بیرون زدگی بیش از 2.5 سانتی متر استوما گفته می شود.در این نوع خطر بروز آسیب به بافت استوما وجود دارد. در صورتی که امکان مدیریت  استومای پرولاپس  وجود نداشته باشد. عمل ترمیم آن انجام می شود.

پاراستومال هرنیا :

معمولا به دلیل ضعیف شدن صفحه شکمی پس از جراحی رخ می دهد و منجر به قرار گیری بخشی از حلقه روده زیر پوست و اطراف استومی می شود. در صورتی که امکان مدیریت ترشحات استومی با وجود هرنیا نباشد یا خطر گیر افتادگی روده وجود داشته باشد. عمل ترمیم و بازگرداندن روده پرولاپس انجام می شود.

استومای حلقه ای (لوپ ):

یک قطعه یا ” حلقه (لوپ ) ” از روده از طریق دیواره شکم  به سطح پوست آورده می شود ، سپس جراح دیواره روده را برش می دهد ، اما آن را به طور کامل قطع نمی کند ، که منجر به دو دهانه می شود. یکی “در مسیر ” است و مدفوع را دفع می کند ، از آن دیگری که هیچ ماده غذایی یا زائدی عبور نمی کند؛ فقط  مخاط ترشح می شود (از این رو ، گاهی اوقات به عنوان فیستول مخاطی نیز شناخته می شود).

استومی لوپ معمولا درجراحی موقت ایجاد می شود تا در آینده عمل بستن استومی و بازگرداندن روده آسان تر انجام شود.

استومای بشکه ای (دبل برل ):

نوع کمتر شایع استوما است . مشابه استومای حلقه ای (لوپ ) است با این تفاوت که دو دهانه استوما با فاصله از یکدیگر  بر روی شکم قرار دارند. مشابه استومای حلقه ای یکی “در مسیر ” است و مدفوع را دفع می کند ، از آن دیگری که هیچ ماده غذایی یا  زائدی عبور نمی کند؛ فقط  مخاط ترشح می شود (از این رو ، گاهی اوقات به عنوان فیستول مخاطی نیز شناخته می شود).

استومای انتهایی:

استومی انتهایی ” زمانی است که تنها یک قسمت از روذده به سطح پوست آورده می شود. بیشتر در افرادی شایع است که استومی دائمی دارند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مطالب برای بیماران استومیمطالب برای درمانگران استومی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *